5. Baliabideen deskribapena eta metadatuak

Hemen alboan daukazuen margolan famatua James Whistler margolariak egin zuen XIX. mendean, eta Musée d’Orsay museoan dago, Parisen. Garai viktoriarreko Mona Lisatzat hartu izan dute. Zer izenez ezagutzen duzu? Nola deskribatu beharko litzateke?

Artearen baitako baliabideak deskribatzean, honako elementu hauek aipatu ohi dira: artistaren izena, bitartekoa, amaiera-urtea eta, jakina, izenburua. Alderdi horietako gehienek modu zuzen samarrean deskribatzen dituzte baliabidearen ezaugarriak; izenburua, ordea, salbuespena izaten da sarri, bere garrantzia eta adierazte-indarra dela-eta. 

Askotan, margolanaren izenburuak margolanaren gaia du aipagai. Whistlerren margolana ezagutu baduzu, seguru asko haren izen kolokiala ezagutuko zenuen: «Whistlerren ama». Nahiz eta artistaren amaren erretratu bat izan –Anna McNeill Whistler deitzen zen–, margolariak beste izenburu bat eman zion lanari, guztiz ezberdina: Antolamendua grisean eta beltzean, 1 ., uste baitzuen margolanen ezaugarririk garrantzitsuena ez zela agertzen zuen gaia, ezpada haren ezaugarri estetiko hutsak eta ikuslearen gainean horiek zuten eragina. Horrenbestez, Whistlerrek, musika-konposizioen erara izendatu zituen bere margolanak, zeinak paisaiak eta potretak izan ohi baitziren: Gauekoa beltzez eta urrez; Sinfonia zuriz; Antolamendua arrosan, gorrian eta morean, eta abar. 

Saint Helens, zeina AEBko Washington estatuko mendebaldeko ertzean baitago, mendi arrunt gisa deskribatu ohi zen 1980ra arte. Orduan, erupzio bat gertatu zen –AEBren historian hildako gehien eta kalte ekonomiko handiena eragin duena–: mendiaren tontorra lehertu, 57 lagun hil eta krater bat osatu zuen, milia bateko zabalera duena. Gaur egun, Saint Helens aipatzen den aldiro, erupzioa aipatzen da beti.

Baldin eta baliabideen deskribapenak guztiz eguneratuta mantenduko balira, azken-azken berriak ere bilduz, balirudike ezinezkoa izango litzatekeela deskribapen okerrak bilatzea; nolanahi ere, bilatzaileak boteretsuegiak dira jada, eta informazio gehiegi ekoizten dute. Bilaketari eta berreskuratzeari dagozkion hobekuntza teknologikoak egin arren, ahalegin kognitibo bat egin beharra dago, oraindik ere, gauzak zer diren oroitzeko, horien deskribapen egokiena aurkitu eta non egon daitezkeen pentsatzeko. Gauzak zergatik aurkitu behar ditugun beranduago: horra baliabideen deskribapenak eta metadatuak diseinatzeko gakoa. Atal honetan, nola eta zergatik aztertuko dugu. 

Erraza da, sarean bilaketa bat eginda, Saint Helensen irudiak aurkitzea, erupzioaren aurrekoak eta ondokoak. Zer informazio lotzen da irudi horiekin? Kamera modernoek identifikatzaile bat esleitzen diete beren biltegiko argazkiei, eta, era berean, irudiaren ekoizpenaren deskribapen teknikoa biltzen dute: kamera-mota, leiarra, obturadorearen abiadura, argiarekiko sentikortasuna, irekiera eta beste ezarpen batzuk. Kamera moderno ugarik, gainera, informazioa biltzen dute irudia sortu zeneko egoera geografikoari eta denborari buruz: data, ordua eta Lurreko zer tokitan hartu den argazkia. Argazkia kameratik kanpora igortzen denean eta argitara ematen denean, denek ikusteko moduan, lagungarria suerta daiteke datu biografiko batzuk erregistratzea argazkilariari buruz, hartara ikusleak harekin identifika daitezen eta hobeto uler dezaten haren kontestua. Bestalde, baliteke copyrightari dagozkion datuak azaltzea argazkiarekin lotuta: noren jabetzakoa den eta nola erabil daitekeen zehaztuz, adibidez.