Euskal edizioari Hitzaurrea

Antolatzearen disziplina

Antolatzearen diziplina da aukeratu dugun titulua iSchools nazioarteko sarearen The discipline of organizing erreferentzia-eskuliburua euskarara itzultzeko. Eskuliburu horretan, informazio-objektu digitalei bereziki aplika dakizkiekeen antolaketa-sistemen esparru orokorra jorratzen da.

Obrak modu integratuan aurkezten ditu hainbat arlotan (ezagutzaren irudikapena, liburutegiak, artxiboak, museoak, argitalpen digitala, informazioaren berreskurapena, edukien kudeaketa, informazio-zerbitzu digitalen diseinua) funtsezkoak diren kontzeptuak, azaltzen dituztenak informazioa eskuratu, aberastu, biltegiratu eta aurkitu ahal izateko etengabeko erronka sozialen oinarri partekatuak.

Lanak, Robert J. Glushko-k koordinatu duena, gehitu ditu pixkanaka goraka doazen beste arlo batzuetako ikuspuntuak, hala nola datuen zientzia, web posizionamendu edo datuen web-a arloetakoak. Horrela, lexiko partekatua proposatzen duen eskuliburu bat sortu du, lotzen dituena eremu klasikoak (bibliotekonomia eta dokumentazioa) eta informazio-aktiboen kudeaketa korporatiboa, datu publiko irekien kudeaketa, informazio-ingeniaritza eta zientzia kognitiboak.

Itzuli dugun liburua anbizio handiko lana da. The discipline of organizing liburuaren 2013ko lehen edizioa, TDO book izenaz ezaguna, ASIS & T-k (Association for Information Science and Technology) information science alorreko urteko liburua dela aitortu zuen. Informazio digitalaren arloko erreferentziazko argitalpen-zigiluetan berrargitaratu da, hala nola O 'Reilly-n eta MIT-en edo Berkeleyko Unibertsitatean, eta laugarren edizioa du dagoeneko, ezagutza antolatzeko eta informazio digitala ustiatzeko joera-aldaketa azkarren aurrean atzean ez gelditzeko. Gainera, ausardiaz pentsatua dago: bertsio profesional bat dago, non aipu bakoitza arlo batean kokatzen den (Zientzia kognitiboak, informatika, LIS);"informatikaren" arloko irakurleentzako beste edizio bat; core concepts edizioa, zeinak erreferentzia bibliografikoak murriztu eta irakurketa zuzenago bat bilatzen duen. Hori da paperean inprimatu dugun bertsioa.

Liburuaren egileek "antolaketa-sistemak" terminoa erabiltzen dute continuum historiko gisa eta hainbat arlotan partekatutako ikuspegi gisa:

"Baliabideak deskribatzeko eta antolatzeko kontzeptuak, metodoak eta teknologiak lantzea funtsezko giza jarduera izan da milaka urtetan, eta eboluzionatu egin du, bai giza beharrei erantzuteko, bai premia berriak ahalbidetzeko. Antolaketa Sistemek zibilizazioaren garapena ahalbidetu zuten, nekazaritza eta merkataritzatik hasi eta gobernu eta gerraraino. Gaur egun, Antolakuntza Sistemak jarduera ekonomikoaren esparru guztietan txertatuta daude, baita ere ikerketan, hezkuntzan, zuzenbidean, medikuntzan, negozioetan, zientzian, memoria instituzionalean, memoria soziokulturalean, gobernuan, kontuak ematean eta eguneroko bizitzako ohiko jardueretan."

Informazioaren antolaketa gure gizarte digitalizatuan agertzeko moduek informazioa bihurrarazten dute. Informazioa nonahikoa da eta ia edozein elkarrekintzari itsatsita dago, eta, horregatik, jakintzat jotzen da edo naturalizatu egiten da, prozesuen berezko emaitza bat balitz bezala. Milioika pertsonak webguneak sortzen dituzten eta haietan nabigatzen dute, blogak egiten dituzte, etiketatzen dute, txiokatzen dute eta era guztietako komunikabideetako edukiak kargatu eta deskargatzen dituzte, "informazioa antolatzen ari naiz" edo "datuak biltzen ari naiz" pentsatu gabe. Funtsean, informazioaren arkitektura duten produktuak sortzen dituzte. Liburuaren egileen ustez, ideia nagusietako bat da diziplina akademikoetan eta ikasketa-planetan izaten diren informazioaren antolaketa eta informazioaren berreskurapena bereiztea gaur egun ez dela lehen bezain garrantzitsua. "TDO book" lanak, beraz

“banaketa gutxi ditu informazioaren antolaketaren (IO) eta informazioaren berreskurapenaren (IR) artean. Aldiz, antolamendu-sistemen diseinuan eta hedapenean dauden erronkak eta funtsezko kontzeptuak azaltzen ditu, IO eta IRren arteko harremanak eta konpentsazioak etengabe azpimarratzeko. Antolamendu-sistemaren kontzeptuak diseinuaren dimentsioak eta erabakiak nabarmentzen ditu, zeinak kolektiboki zehazten baitituzte baliabideen antolamenduaren irismena eta izaera, bai eta antolatutako baliabideak konparatzen, konbinatzen, eraldatzen eta haiekin elkarreragiten duten prozesuen gaitasunak ere.”

Lan hau euskaraz eskuragarri izatea funtsezkoa da informazioa antolatzeko prestakuntzarako; izan ere, informazioaren antolaketa tradizio bereizietatik datozen hainbat unibertsitate-ikasketa eta espezializazio akademiko eta profesionaletako elementua da.

FESABIDek gaztelaniara itzuli dituen eta ALDEEn paperean inprimatzeko hautatu ditugun hiru kapituluek, hasiera batean, edozein baliabide mota antolatzeko diziplina zeharka ulertzeko funtsezko kontzeptuak mugatzen dituzte, antolaketa-sistemetarako abstrakzio bat eraikiz. Abstrakzio horrek aplikazio-domeinu klasikoetatik independentea izan behar du, eta bertan osagai batzuk proposatzen dira, eta garrantzi berezia dute objektuen deskripzio- eta irudikapen-jarduerek, funtsean informazio-edukiak direnak, non desberdintzen diren baliabide primarioak eta baliabide deribatuak edo metadatuak. Antolaketa-zereginak garatzeko objektu ukigarri gisa, informazio-baliabide sinple, agregatu, dinamiko eta multiformearen kontzeptu labainkorra mugatzeak beste kapitulu bat hartzen du. Baliabideen deskribapenak informazioa identifikatu, izendatu eta aberasteko gai konplexuei erantzun nahi die, informazio horrek baliabide bat baliotsu bihurtzen duenean, bere informazio-edukiaren arabera beste errekurtso batzuekin lotzen duenean eta balioa eta ezagutza sortzeko gizarte-helburu gisa testuinguruan jartzea ahalbidetzen duenean.

Antolatzearen diziplina liburu osoa formatu hauetan topatu ahal izango dituzue ALDEE elkartearen webgunean: html, epub eta pdf.